Kwaliteitsvol onderwijs en leerlingenbegeleiding: lessen uit de Onderwijsspiegel 2025 van de Vlaamse onderwijsinspectie

Kansen voor kwaliteitsontwikkeling

Van de doorgelichte instellingen kreeg 54% een gunstig advies. Daarnaast ontving 31% een gunstig advies met werkpunten, wat wijst op groeipotentieel. Sinds september 2023 beoordeelt de inspectie ook expliciet de leerlingenbegeleiding en de aanwending van GOK-middelen. In het basisonderwijs kreeg 64% van de scholen werkpunten voor leerlingenbegeleiding; in het secundair onderwijs was dat 48%. Dit toont aan dat veel scholen reeds stappen zetten, maar er ook bijkomend nog ruimte is om hun aanpak verder te verfijnen.

Het onderwijskundig beleid biedt in veel scholen nog kansen tot verdieping. Door een duidelijke visie te vertalen naar concrete, planmatige acties die tot op de klasvloer reiken, kunnen scholen hun impact vergroten. Cyclische en betrouwbare evaluatie van de kwaliteit vormen daarbij een krachtige hefboom.

Sterker onderwijs op de klasvloer

In het basisonderwijs is de leer- en ontwikkelingsgerichte aanpak in 68% van de onderzoeken op niveau. Evaluatiepraktijken zijn in 72% van de gevallen voldoende. In het secundair onderwijs stemt 47% van de scholen hun aanbod al goed af op het gevalideerde doelenkader. Feedback en instructie kunnen in veel gevallen nog krachtiger worden ingezet.

De inspectie benadrukt het belang van hoge verwachtingen, een activerende en taalontwikkelende aanpak, en het expliciteren van leerdoelen.

Differentiatie en remediëring zijn sleutels tot succes, zeker wanneer ze afgestemd zijn op de noden van de leerlingengroep. In het kleuteronderwijs is er ruimte om het aanbod doelgerichter te verrijken met taal- en wiskunde-impulsen. Voor Nederlands en wiskunde is een geïntegreerde aanpak met aandacht voor probleemoplossend denken en metacognitie aanbevolen.

Leerlingenbegeleiding als gedeelde verantwoordelijkheid

In 24% van de basisscholen en 58% van de secundaire scholen voldoet de begeleiding volgens het zorgcontinuüm aan de verwachting. Door de begeleiding nog gerichter vorm te geven op basis van een goede beeldvorming en duidelijke doelen, kunnen scholen hun leerlingen nog beter ondersteunen.

CLB’s en leersteuncentra zijn belangrijke partners in dit proces. De onderwijsinspectie ziet kansen om de samenwerking verder te versterken, onder meer via een coachende rol van leerondersteuners en een multidisciplinaire aanpak binnen CLB-teams.

Aanbevelingen van de onderwijsinspectie

De onderwijsinspectie formuleert vier richtingwijzers met concrete aanbevelingen voor alle onderwijsprofessionals:

1. Stel hoge verwachtingen
   Ontwikkel onderwijs dat vertrekt vanuit het groeipotentieel van elke leerling.
   
   Gebruik diversiteit als motor voor leren.
   
   Werk met ambitieuze, haalbare doelen en een activerende instructie.
    
2. Werk doelgericht met oog voor effecten
   
   Stem onderwijs en begeleiding af op concrete noden.
   
   Monitor systematisch de effecten van maatregelen op school-, klas- en leerlingniveau.
   
   Versterk de brede basiszorg en zet verhoogde zorg enkel in waar nodig.
    
3. Investeer in professionalisering en een lerende cultuur
   
   Organiseer coaching op de klasvloer en structureel intercollegiaal leren.
   
   Zet in op evidence-informed onderwijs en benut de expertise van het schoolteam.
   
   Geef leraren ruimte om samen te reflecteren en te groeien.
    
4. Werk samen met partners, ouders en leerlingen
   
   Betrek ouders en leerlingen actief bij de begeleiding.
   
   Stem af met CLB’s, leersteuncentra en pedagogische begeleiding.
   
   Bundel informatie over noden en effecten in een gedeelde beeldvorming.

Ons team van onderwijsdesigners ondersteunt schoolteams op een krachtige en doordachte wijze bij het concreet vormgeven van bovenstaande aanbevelingen.  En dit onder meer door:

• Scholen meer dan 20 jaar te begeleiden bij het cocreatief opmaken van een strategisch beleidsplan dat vertrekt vanuit een gedragen schoolvisie, om vervolgens de schoolvisie en het strategisch beleidsplan te vertalen naar concrete, planmatige acties die tot op de klasvloer reiken.
• Het oordeelkundig installeren van teacher teams in de vorm van professionele leergemeenschappen om een lerende cultuur in de praktijk te brengen.
• Het vormgeven van een mensgericht HR-beleid met focus op professionalisering van onderwijsprofessionals, gespreksvoering over de onderwijskundige kernpraktijk en evidence-informed onderwijsontwikkeling  
• Tussentijdse vriendelijke audits uit te voeren om als sparring partner schoolteams te adviseren.
• Kwaliteitszorg in de onderwijskundige praktijk te integreren.
• Onderwijssystemen te ‘redesignen’ om een hogere leerwinst te behalen.

Waar worstel jij concreet mee? Ga er met ons over in dialoog

Bron: Onderwijsinspectie. (2025). Onderwijsspiegel 2025: Jaarrapport van de onderwijsinspectie. Brussel: Vlaamse Overheid. https://www.onderwijsinspectie.be/onderwijsspiegel