Impactvolle professionalisering voor leraren

De groepsopleiding, vroeger in onderwijs in Vlaanderen gekend als ‘een nascholing’ is ongetwijfeld nog steeds de dominante vorm van leeractiviteit die onderwijsprofessionals kiezen. Nochtans zijn er heel wat kanttekeningen te plaatsen bij de effectiviteit van deze leervorm wanneer niet oordeelkundig vorm gegeven. Bovendien landen inzichten vanuit deze opleidingsvorm meestal niet tot op de klasvloer en in aangepaste onderwijspraktijken. Zeker wanneer één collega de opleiding volgt en niet direct een ‘podium’ krijgt om de inzichten te delen met andere collega’s en in dialoog te gaan over mogelijke interventies in de onderwijspraktijk.

In 2021 bracht de Education Endowment Foundation (EEF) een overzicht uit met de "kenmerken van effectievere professionele ontwikkeling" (Sims et al., 2021). Deze bijdrage leidde tot drie concrete aanbevelingen: 

1. Richt je bij het ontwerpen en selecteren van professionele ontwikkeling op de mechanismen. Mechanismen zijn de kernbouwstenen van professionele ontwikkeling. Ze zijn observeerbaar, kunnen worden gerepliceerd en niet verwijderd worden zonder de professionele ontwikkeling minder effectief te maken. Cruciaal is dat ze worden ondersteund door onderbouwing vanuit onderzoek naar menselijk gedrag, ook in contexten buiten het onderwijs. Zorg er bovendien voor dat de inhoud afkomstig is van betrouwbare bronnen.
2. Zorg ervoor dat professionele ontwikkeling effectief kennis opbouwt, onderwijsprofessionals motiveert, onderwijstechnieken ontwikkelt en verankerd wordt in de praktijk.
3. Voer professionele ontwikkelingsprogramma's zorgvuldig uit en houdt rekening met de specifieke context en behoeften van de school. Begeleid de deelnemers bij hoe ze de transfer naar hun onderwijspraktijk kunnen maken. Erken de tijdsdruk waarmee leerkrachten te maken hebben en pas de professionele ontwikkeling hierop aan. Denk in scenario’s hoe het programma in de routine van de school kan passen.

We zouden ook kunnen denken in termen van een curriculum voor leerloopbaan-ontwikkeling van onderwijsprofessionals en dus niet enkel in een curriculum voor leerlingen. We kunnen daarbij vertrekken van evidence-informed onderwijskundige interventies die leraren kunnen doen om betere lesgevers te worden en waarvan geweten is dat ze effectief een impact hebben op het leren van leerlingen. Uiteraard kan een curriculum véél verder gaan met ook interventies die impact hebben naast onderwijsontwikkeling op schoolontwikkeling.

Verder kunnen we in professionalisering de leraar ook uitnodigen om te reflecteren over z’n eigen leren. Daarvoor zijn professionele dialogen het geschikte medium. Dat kan gebeuren door een teamleider van een teacher team, door een schoolleider of door een directe collega. Bouw ook diagnostische hulpmiddelen (assessment) in die ontworpen zijn om onderwijsprofessionals feedback en feedforward geven om het te begeleiden in hun volgende stappen van hun professionele ontwikkeling.

Tenslotte, we gaven het al in meerdere van onze artikels aan: teacher teams in de vorm van professionele leergemeenschappen zijn de perfecte habitat voor onderwijsprofessionals om opleidingen die teamleden gevolgd hebben te bespreken en te onderzoeken welke onderwijsinterventies mogelijk zijn en die dan ook in de praktijk te brengen. PLG’s maken dan ook onlosmakelijk deel uit van een professionaliseringsbeleid en daarbij ook een HR-beleid voor je school.

Ons team van onderwijsdesigners kan je ondersteunen met betrekking tot het oordeelkundig vorm geven van het professionaliseringsbeleid in je school, contacteer ons.