BOEKENTIP: Onze collega Anja Deferm las voor jou het boek ‘psychologie van veranderen' van Nistelrooij en Kuhlmann

 
In “Psychologie van veranderen” stellen auteurs van Nistelrooij en Kuhlmann dat veel verandertrajecten mislukken omdat ze te rationeel en planmatig worden benaderd.
Organisaties proberen verandering te “managen” via plannen, structuren en controlemechanismen, terwijl volgens de wetenschappers verandering plaatsvindt in de hoofden, harten en interacties van mensen.

De auteurs pleiten daarom voor een psychologische en sociale benadering van veranderen, waarin bewustwording, betekenisgeving en samenwerking centraal staan.

Het boek introduceert het concept sociaal-adaptief veranderen als alternatief voor de klassieke “top-down” benadering. Deze vorm van veranderen gaat uit van leren, aanpassen en gezamenlijk onderzoeken wat werkt in de specifieke context. Ze stellen vijf uitgangspunten voor. Allereerst is participatie van elke deelnemer belangrijk:  iedereen is deelnemer aan verandering. Daarnaast kan er pas een duurzame  verandering zijn in kwaliteitsvolle relaties. Vervolgens werken we samen aan de bewustwording van eigen aannames en overtuigingen, zelfreflectie dus. Binnen de samenwerking is er aandacht voor hoe er wordt samengewerkt, niet alleen voor wat er moet gebeuren. Het proces is belangrijk, niet enkel het eindresultaat. En tenslotte is volgens de auteurs verandering een gedeeld proces van beïnvloeding. Hiermee wordt veranderen een continu sociaal leerproces, geen lineair traject met een begin en eind.

Een belangrijk thema binnen veranderen is natuurlijk weerstand.
Waar traditionele veranderingstheorieën weerstand zien als iets dat moet worden “weggenomen”, ziet de psychologie van veranderen het juist als een signaal van betrokkenheid. Weerstand laat zien dat iets geraakt wordt: een waarde, overtuiging of behoefte. Weerstand vraagt om luisteren en onderzoeken, niet om overtuigen of bestrijden.

Daarnaast benadrukken de auteurs het belang van psychologische veiligheid.
Mensen durven pas te leren, experimenteren en hun gedrag aan te passen als ze zich veilig voelen om fouten te maken of twijfels te uiten.

In deze benadering wordt een “change manager” een facilitator van leren en betekenisgeving. Hij helpt anderen om hun eigen verandervermogen te ontwikkelen in plaats van verandering op te leggen.

Ten slotte benadrukken Van Nistelrooij en Kuhlmann dat verandering alleen duurzaam is als zij zinvol en betekenisvol is voor betrokkenen. Mensen veranderen niet omdat het moet, maar omdat ze begrijpen waarom het belangrijk is en wat het oplevert voor henzelf en hun omgeving.

“Verandering begint bij betekenisgeving, zonder betekenis geen beweging.”